رفتن به محتوای اصلی
سه رخسه رخجراحی بینی، پلک و گوش
خانهپزشکانخدماتنمونه کارهامقالاتدرباره ماپیگیری نوبتتماس با ما
رزرو نوبتنوبت
خانهپزشکانخدماتنمونه کارهامقالاتدرباره ماپیگیری نوبتتماس با ما
بازگشت به مقالات

مراقبت بعد از جراحی

از دست دادن حس بویایی بعد از عمل بینی: چرا رخ می‌دهد و کِی برمی‌گردد

منتشرشده در ۲۹ آبان ۱۴۰۵15 دقیقه
نویسنده: دکتر سید ابوالقاسم هاشمیبازبینی پزشکی: دکتر لعیا یوسفیانآخرین بازبینی: 2026-10-20
نیم‌رخ انتزاعی بینی با رشته‌های ظریف بو که به بالای حفرهٔ بینی می‌رسند، برای نشان دادن کاهش و بازگشت حس بویایی بعد از جراحی بینی

پاسخ سریع

کاهش موقت بویایی بعد از جراحی بینی شایع است و معمولاً با فروکش‌کردن تورم، برداشتن اسپلینت و پاک شدن پوسته‌ها طی هفته‌ها برمی‌گردد. در مرورهای نظام‌مند، میانگین بویایی بیماران بعد از جراحی یا تغییر معناداری نکرده یا بهتر شده است، ولی کاهش ماندگار نادر است و قابل صفر دانستن نیست.

الگوی رایج
کاهش گذرا، سپس بازگشت یا بهبود
کاهش بوی ناشی از جراحی (متاآنالیز ۲۰۲۶)
۲٫۷٪ از موارد
علت اصلی موقت
تورم مخاط، لخته و پوسته، اسپلینت داخلی
راهنمای مرتبط
دلایل ترشحات بینی بعد از عمل: طبیعی یا نشانه‌ی هشدار؟

این توضیحات عمومی‌اند؛ اگر بو بعد از رفع گرفتگی برنگشت یا ترشح آبکی و شفاف و سردرد دارید، با جراح تماس بگیرید.

خلاصه کاربردی

  • •کاهش موقت حس بویایی بعد از عمل بینی شایع است و در بیشتر بیماران با فروکش‌کردن تورم و برداشتن اسپلینت برمی‌گردد.
  • •در مرورهای نظام‌مند، میانگین بویایی بیماران بعد از جراحی‌های بینی یا تغییر معناداری نکرده یا بهتر شده است.
  • •بسیاری از افرادی که می‌گویند چشایی‌شان رفته در واقع بو را از دست داده‌اند، چون طعم غذا بیشتر از بو می‌آید.
  • •اگر بعد از رفع گرفتگی بو برنگشت یا ترشح آبکی و شفاف با سردرد دارید، با جراح تماس بگیرید.

در این صفحه

  1. ۱.بعد از عمل بینی بویایی کم می‌شود؟ پاسخ کوتاه
  2. ۲.کاهش بو، نبود بو و بوی تغییریافته: چند واژه که باید بدانید
  3. ۳.بو چطور به مغز می‌رسد و چرا بینی بسته یعنی بوی کمتر
  4. ۴.چرا بعد از جراحی بینی بو کم می‌شود؟
  5. ۵.طعم غذا چرا عوض می‌شود؟ بو و چشایی یکی نیستند
  6. ۶.بویایی را چطور اندازه می‌گیرند؟
  7. ۷.کِی بو برمی‌گردد؟ آنچه داده‌ها می‌گویند
  8. ۸.آیا بی‌بویایی دائمی ممکن است؟
  9. ۹.کدام عمل یا تکنیک خطر بیشتری دارد؟
  10. ۱۰.گاهی بو بعد از جراحی بهتر هم می‌شود
  11. ۱۱.چه کارهایی کمک می‌کند و چه کارهایی بی‌فایده یا پرخطر است؟
  12. ۱۲.ایمنی در روزهایی که بو ندارید
  13. ۱۳.چه زمانی باید با جراح تماس بگیرید؟
  14. ۱۴.پیش از عمل چه بپرسید؟
  15. ۱۵.منابع

بعد از عمل بینی بویایی کم می‌شود؟ پاسخ کوتاه

پاسخ کوتاه: بله، کاهش موقت حس بویایی بعد از عمل بینی شایع و قابل‌انتظار است و در بیشتر بیماران با فروکش‌کردن تورم و باز شدن مسیر هوا برمی‌گردد. از دست رفتن ماندگار بویایی ممکن است، ولی نادر است. در مجموع، مرورهای نظام‌مندِ مطالعاتی که بویایی را قبل و بعد از جراحی‌های بینی با آزمون‌های استاندارد سنجیده‌اند نشان می‌دهند که میانگین بویایی بیماران یا تغییر معناداری نمی‌کند یا حتی بهتر می‌شود؛ ولی این میانگین به معنای «برای همه بی‌خطر است» نیست.

این مقاله آموزشی است و جای معاینهٔ جراح یا متخصص گوش و حلق و بینی را نمی‌گیرد. توضیح می‌دهد چرا بو بعد از جراحی کم می‌شود، چه چیزی در ظاهر «بویایی» ولی در واقع «طعم» است، داده‌ها دربارهٔ زمان برگشت چه می‌گویند، ماندگار شدن چقدر محتمل است و چه زمانی باید خبر بدهید. اگر دنبال برنامهٔ کلی بهبودی هستید، راهنمای دوران نقاهت رینوپلاستی را ببینید؛ اینجا فقط به بو می‌پردازیم.

نیم‌رخ انتزاعی بینی با رشته‌های ظریف بو که از سمت راست وارد می‌شوند و در بالای حفرهٔ بینی به یک نقطهٔ طلایی می‌رسند

کاهش بو، نبود بو و بوی تغییریافته: چند واژه که باید بدانید

پزشکان چند حالت را از هم جدا می‌کنند و فرقشان در تصمیم بعدی مهم است. هایپوسمی یعنی کاهش حس بو، آنوسمی یعنی نبودن کامل بو، پاروسمی یعنی بوی واقعی درست حس نمی‌شود و بد یا متفاوت به نظر می‌رسد، و فانتوسمی یعنی حس بویی که اصلاً منبعی ندارد. بیانیهٔ موضعی ۲۰۲۳ دربارهٔ اختلال بویایی که دهها متخصص از کشورهای مختلف امضا کرده‌اند، برای یکسان‌سازی همین واژه‌ها توصیه‌های تازه‌ای دارد.

بعد از جراحی بینی رایج‌ترین حالت هایپوسمی گذرا است؛ پاروسمی و فانتوسمی کمتر دیده می‌شوند. اگر کاهش بوی شما با «بوی عوض‌شده» همراه است، بهتر است همین را صریح به پزشک بگویید، چون مسیر ارزیابی‌شان فرق دارد.

بو چطور به مغز می‌رسد و چرا بینی بسته یعنی بوی کمتر

بو با هوایی که از بینی وارد می‌شود حمل می‌شود، ولی گیرنده‌های بو در جلوی مسیر تنفس نیستند. طبق مرجع آموزشی StatPearls، رشته‌های عصب بویایی از سوراخ‌های ریز استخوان کریبریفرم عبور می‌کنند و به پوشش بویایی در شکاف بویایی می‌رسند؛ شکافی باریک در سقف حفرهٔ بینی که بخشی از تیغهٔ بالایی و شاخک‌های فوقانی را هم می‌پوشاند. یعنی مولکول بو باید از میان فضای باریکی بالا برود تا به گیرنده‌ها برسد.

در بینی‌ای که تازه عمل شده، همین فضا اولین جایی است که با تورم مخاط، لختهٔ خون، ترشح خشک‌شده یا خود اسپلینت و تامپون تنگ می‌شود. آزمایشی روی ۳۰ داوطلب سالم نشان داد اگر شکاف بویایی را با فوم قابل‌جذب پر کنند، نمرهٔ بویایی افت معناداری می‌کند، در حالی که میزان باز بودن مسیر تنفس چندان تغییر نمی‌کند و حتی سه نفر به پایین‌ترین نمرهٔ ممکن در آستانهٔ بو رسیدند. معنی عملی این یافته این است که ممکن است بعد از جراحی نفس کشیدن نسبتاً قابل‌قبول باشد ولی بو هنوز نیاید، چون مسئلهٔ بو دقیقاً در همان شکاف بالایی است.

مرور نظام‌مند ۲۰۲۵ که ۱۲ مطالعه را بررسی کرد هم نتیجه گرفت جریان هوا در شکاف بویایی با آستانهٔ بو و توان تشخیص بوها همبستگی قوی دارد. در همان مرور، در افراد دارای انحراف تیغه، نمرهٔ بو سمت درگیر پایین‌تر بود و بعد از سپتوپلاستی بهتر شد؛ این همان منطقی است که در بخش‌های بعد می‌بینیم: هر چه هوا راحت‌تر به سقف بینی برسد، بو هم بهتر دریافت می‌شود.

چرا بعد از جراحی بینی بو کم می‌شود؟

دلیل‌های محتمل مجزا هستند و بیشتر آن‌ها موقتی‌اند.

  • تورم مخاط در ناحیهٔ بویایی. نویسندهٔ یک مطالعهٔ قدیمی دربارهٔ تغییرات بویایی بعد از جراحی بینی علت اختلال‌های موقتی را تورم مخاط همین ناحیه می‌داند و می‌نویسد این اختلال‌ها فقط چند هفته طول کشیدند.
  • پانسمان و اسپلینت داخلی. در کارآزمایی‌ای روی ۶۰ بیمار سپتوم، دو نوع پانسمان داخلی (اسپلینت و مروسل) در همان دو هفتهٔ اول از نظر آزمون بو با هم تفاوت معنادار داشتند؛ یعنی خودِ ماده‌ای که داخل بینی می‌گذارند روی بو اثر دارد. یک مرور ۲۰۲۶ روی شش مطالعه هم نشان داد برداشتن خیلی زودهنگام اسپلینت بعد از سپتوپلاستی (روز یک تا سه) با بویایی ضعیف‌تر از برداشتن در روزهای چهار تا هفت یا دیرتر همراه بود. هر شش مطالعه از ترکیه بودند و نویسندگان خودشان محدودیت تعمیم را گفته‌اند، پس این را «سرنخ» بدانید، نه دستور.
  • لخته و پوسته. خون خشک‌شده و ترشح پوسته‌شده می‌تواند مسیر را مسدود کند؛ شستن بینی طبق دستور جراح، مسئلهٔ همین پوسته‌هاست و مقالهٔ ترشح بینی بعد از عمل تفاوت ترشح طبیعی و هشداردهنده را توضیح داده است.
  • جراحی روی تیغه و شاخک‌ها. بیشتر داده‌های بویایی از سپتوپلاستی، کوچک‌کردن شاخک و سپتورینوپلاستی آمده‌اند، نه رینوپلاستی تنها. این فرق مهمی است: وقتی برای بیماری که انحراف تیغه دارد هم عمل انجام می‌شود، هم بویایی و هم تنفس می‌توانند در جهت مثبت تغییر کنند.
  • آسیب به رشته‌های عصبی یا اسکار در شکاف بویایی. این دلیل نادرتر است. همان مطالعهٔ قدیمی اشاره می‌کند که علت بی‌بویایی ماندگار در تعداد کمی از بیماران «ناشناخته مانده» است؛ یعنی حتی در گزارش‌ها همیشه نمی‌توان دلیل دقیق را مشخص کرد.

دلیل‌های غیرجراحی را هم فراموش نکنید: عفونت ویروسی دستگاه تنفس، که طبق بیانیهٔ اجماع Clinical Olfactory Working Group دومین علت شایع اختلال بویایی است، و آلرژی فعال می‌توانند در همان هفته‌ها بو را کم کنند. اگر کاهش بو با تب، عطسه یا ترشح رنگی همراه است، همین را در تماس با جراح بگویید.

نیم‌رخ انتزاعی بینی که لایه‌ای نیمه‌شفاف و نرم از رنگ طلایی بالای مسیر ورود هوا را پوشانده، برای نشان دادن تورم و پوسته‌ای که راه بو را تنگ می‌کند

طعم غذا چرا عوض می‌شود؟ بو و چشایی یکی نیستند

بیشتر کسانی که می‌گویند «بعد از عمل بینی چشایی‌ام رفت» در واقع بو را از دست داده‌اند. زبان فقط چند مزهٔ پایه مثل شیرین، شور، ترش و تلخ را حس می‌کند؛ «طعم» پیچیدهٔ غذا، مثل فرق قورمه‌سبزی و خورش آلو، از بویی می‌آید که از پشت دهان به بالا می‌رود و به همان شکاف بویایی می‌رسد. در مطالعهٔ فوم هم نمرهٔ بوکشیدن از بیرون (ارتوناسال) و بوی پشت‌دهان (رتروناسال) هر دو با بسته شدن شکاف بویایی افت کردند.

به همین دلیل بی‌اشتهایی بعد از جراحی گاهی نه از بیهوشی و مسکن، بلکه از بی‌مزه شدن غذا می‌آید. اگر پس از عمل اشتهایتان کم شده، مقالهٔ قرص چاقی بعد از عمل بینی توضیح می‌دهد چرا بازگشت طعم و بو معمولاً بهترین «دارو» برای بازگشت اشتهاست و چرا لازم نیست برای آن مکمل بخرید.

بشقاب ساده با چند شکل ملایم غذا و یک شاخهٔ انتزاعی از رشته‌های بو که از بشقاب به بالا می‌رود و از بینی عبور نمی‌کند

بویایی را چطور اندازه می‌گیرند؟

وقتی در یک مقاله می‌خوانید «بویایی تغییر نکرد»، منظور معمولاً نتیجهٔ یک آزمون استاندارد است، نه حس شخصی. در مطالعه‌های بالا سه ابزار پرتکرار بودند: UPSIT (دفترچه‌ای از بوهای ریز که باید شناسایی شوند)، Sniffin' Sticks (ماژیک‌های بودار که آستانه، تفکیک و شناسایی را می‌سنجند) و CCCRC (آزمون آستانه و شناسایی بو). در کنارشان نمرهٔ خودارزیابی روی یک خط ۱۰۰ میلی‌متری (VAS) هم گرفته می‌شود.

نکتهٔ مهم این است که این دو سنجش همیشه یکی نیستند. در مطالعهٔ Kokubo آزمون UPSIT بعد از جراحی تغییری نکرد ولی نمرهٔ خودارزیابی بیماران در هفتهٔ دوازدهم بهتر شد. پس اگر خودتان احساس می‌کنید بو تغییر کرده، این احساس را جدی بگیرید و در صورت نیاز آزمون عینی بخواهید؛ و برای همین است که مرورگران توصیه می‌کنند وضعیت پایهٔ بویایی پیش از جراحی ثبت شود تا بعد بشود تغییر را سنجید.

کِی بو برمی‌گردد؟ آنچه داده‌ها می‌گویند

عدد قطعی و واحدی که برای همه صدق کند وجود ندارد، چون مطالعه‌ها در زمان سنجش، نوع جراحی و روش آزمون تفاوت دارند. آنچه جمع‌بندی‌ها نشان می‌دهند چنین است:

منبعچه کسانییافتهٔ اصلی
مرور و متاآنالیز Pfaff و همکاران، ۲۰۲۱۲۵ مطالعه روی سپتوپلاستی، سپتورینوپلاستی و رینوپلاستیبویایی در کل بهتر شد؛ بیماران اغلب کاهش گذرا بلافاصله بعد از جراحی داشتند و بعد بهبود پیدا کردند
مرور و متاآنالیز Sousa و همکاران، ۲۰۲۳۱۱ مطالعه روی سپتورینوپلاستیپنج مطالعه بهبود، پنج مطالعه بدون تغییر و یک مطالعه افت گزارش کردند؛ در مجموع تغییر معناداری نبود
Kokubo و همکاران، ۲۰۱۹۳۴ بیمار سپتورینوپلاستیآزمون UPSIT در هفتهٔ چهارم و دوازدهم تغییری نکرد؛ خودارزیابی بیماران در هفتهٔ دوازدهم بهتر شد
Favreau و همکاران، ۲۰۲۶۱۰۲ مطالعه و ۱۶٬۰۷۲ بیمارکاهش بو ناشی از جراحی در ۲٫۷٪ موارد دیده شد؛ در عین حال سهم افراد کم‌بوا بعد از جراحی کمتر بود (۱۴٫۵٪ در برابر ۲۲٫۲٪)

چند نکته برای خواندن درست این جدول لازم است. اول، بیشتر این مطالعه‌ها بیماران عمل عملکردی (انحراف تیغه) یا ترکیبی را شامل می‌شوند و بینی‌هایی که قبل از عمل بسته بودند و بعد از عمل بازتر شدند هم در میانگین هستند؛ بنابراین «بهتر شدن» یعنی در سطح گروه، نه تضمین برای یک فرد. دوم، عدد ۲٫۷٪ در چکیدهٔ مرور ۲۰۲۶ بدون جدا کردن مدت ماندگاری آمده؛ نمی‌توان آن را معادل «از دست رفتن دائمی» گرفت. سوم، نویسندگان همان مرور خودشان می‌گویند جراحی بینی ممکن است در شمار «غیرناچیزی» از موارد بو را مختل کند و روی سنجش عینی و منظم بویایی در مطالعات آینده تأکید می‌کنند.

برای تصمیم‌گیری روزمره، می‌توان الگوی کلی را چنین خلاصه کرد:

  • روزهای اول تا هفتهٔ اول: هنوز اسپلینت یا تامپون و تورم شدید مخاط هست؛ بو معمولاً کم است و بسیاری از بیماران گرفتگی کامل دارند. طبق صفحهٔ بیماران NHS، دشواری تنفس از بینی حدود یک هفته معمول است.
  • هفته‌های بعد: با برداشتن اسپلینت و کم شدن تورم و پوسته، بو برای بیشتر افراد تدریجی برمی‌گردد. مطالعهٔ قدیمی Fiser هم می‌گوید اختلال‌های گذرا فقط چند هفته طول کشیده‌اند.
  • چند ماه بعد: در مطالعه‌هایی که بیماران را دیرتر ارزیابی کرده‌اند، بویایی در اغلب بیماران به سطح قبلی برگشته یا بهتر شده است؛ پس نبودن بو در هفتهٔ دوم لزوماً پیش‌بینی چند ماه بعد نیست.
سه نقطهٔ ملایم روی یک مسیر افقی با فواصل مساوی که ابری از بو در نقطهٔ اول کم‌رنگ، در دومی روشن‌تر و در سومی کامل است، برای نشان دادن بازگشت تدریجی

آیا بی‌بویایی دائمی ممکن است؟

ممکن است، ولی در شواهد فعلی نادر است. در مرور Sousa تنها یکی از یازده مطالعه افت بویایی بعد از جراحی را گزارش کرد. در مطالعهٔ قدیمی Fiser که هفت مورد بی‌بویایی ماندگار (دو مورد بعد از سپتوپلاستی و پنج مورد بعد از سپتورینوپلاستی) را گزارش می‌کند، مخرج کسر یعنی کل بیماران در چکیدهٔ در دسترس نیامده و علت این موارد هم نامشخص دانسته شده است. StatPearls هم «تغییر یا کاهش حس بویایی» را در فهرست خطرهای رینوپلاستی آورده است، در کنار نشت مایع مغزی‌نخاعی. NHS نیز «تغییر حس بویایی» را از عوارضی می‌شمارد که گاهی بعد از عمل رخ می‌دهد.

پس رویکرد منصفانه این است: بیشتر بیماران بو را برمی‌گردانند، تعداد کمی ممکن است کاهش ماندگار داشته باشند، و هیچ جراحی نمی‌تواند صفر بودن این خطر را تضمین کند. هر وعدهٔ «صددرصد بدون عارضه» دربارهٔ بو غیرواقعی است.

کدام عمل یا تکنیک خطر بیشتری دارد؟

شواهد تفاوت قطعی بین اعمال نشان نمی‌دهد. در مرور Favreau که سه دسته جراحی بینی را مقایسه کرد، میان زیرگروه‌های جراحی (سپتوپلاستی، کوچک‌کردن شاخک و سپتورینوپلاستی) تفاوت معناداری گزارش نشد. در مطالعهٔ Kokubo هم نوع جراحی باز یا بسته، وجود رینیت آلرژیک و انحراف تیغهٔ انسدادی روی نتیجهٔ آزمون بو اثر معناداری نداشتند؛ تنها در هفتهٔ دوازدهم، بیمارانی که با روش بسته عمل شده بودند بو را در خودارزیابی بهتر گزارش کردند، که تنها یک سنجش ذهنی است.

همچنین برای عمل‌های ترمیمی یا مواردی که پیش از جراحی تنفس خیلی بسته بوده، پیش‌بینی دشوارتر است. اگر شغل یا کیفیت زندگی‌تان به بو وابسته است (آشپز، عطرساز، قهوه‌ساز، شیرین‌پز یا کسی که با گاز و مواد شیمیایی کار می‌کند)، این موضوع را پیش از جراحی با جراح در میان بگذارید.

ترازوی انتزاعی با سه کفهٔ کوچک ملایم که یکی بالا، یکی تراز و یکی کمی پایین است، برای نشان دادن سه الگوی بهتر شدن، بدون تغییر و کاهش در مطالعه‌ها

گاهی بو بعد از جراحی بهتر هم می‌شود

این نکته در بیشتر مقاله‌های فارسی نیست. وقتی بینی قبل از جراحی بسته بوده، مسیر رسیدن بو به سقف بینی هم تنگ بوده است. متاآنالیز Pfaff و همکاران نشان می‌دهد بهبود بویایی با بهبود جریان هوا و کیفیت زندگی همبستگی مستقیم دارد. مرور Grabosky و همکاران که ۹۹۶ بیمار سپتوپلاستی را بررسی کرد، بهبود نمرهٔ بو را در همهٔ آزمون‌ها گزارش کرد، ولی صریحاً تأکید کرد این بهبود «محدود» و «برای همه یکسان نیست» و کارآزمایی‌های تصادفی بیشتری لازم است. در مرور Sousa هم نزدیک نیمی از مطالعه‌ها بهبود دیررس را گزارش کردند.

بنابراین اگر قبل از عمل هم بوی ضعیفی داشتید، شاید بعد از بهبود کامل تفاوت مثبتی احساس کنید؛ ولی این هدف جراحی زیبایی نیست و نباید به آن وعده داد.

چه کارهایی کمک می‌کند و چه کارهایی بی‌فایده یا پرخطر است؟

اول، آنچه به‌طور واقعی کمک می‌کند معمولاً کار جراح است: برداشتن اسپلینت و تامپون در زمان مناسب، دیدن و پاک کردن لخته و پوسته در ویزیت و دستور شست‌وشوی بینی. دوم، صبر. سوم، آموزش بویایی (olfactory training).

آموزش بویایی یعنی بو کردن عمدی چند عطر یا اسانس مشخص، روزی دو بار و چند ماه پشت‌سرهم. نسخهٔ اصلی که Hummel و همکاران در ۲۰۰۹ منتشر کردند چهار بو داشت: گل رز، اکالیپتوس، لیمو و میخک؛ ۴۰ بیمار دوازده هفته، دو بار در روز تمرین کردند و در مقایسه با ۱۶ بیمار بدون تمرین، نمرهٔ بویایی‌شان بهتر شد. مرور و متاآنالیز Pekala و همکاران روی ۱۰ مطالعه و ۶۳۹ بیمار هم آن را روشی «امیدوارکننده» با بهبود نمرهٔ TDI دانست. متاآنالیز Kattar و همکاران نیز برای افت بویای پس از عفونت‌های ویروسی نتیجه را مثبت ارزیابی کرد؛ و در بیانیهٔ اجماع گروه Clinical Olfactory Working Group اعضا به‌شدت آموزش بویایی را برای افت بوی پس از عفونت توصیه کردند.

نکتهٔ صادقانه: بیشتر این مطالعه‌ها روی افراد با افت بوی پس از ویروس یا علل مختلط انجام شده‌اند، نه به‌طور اختصاصی بعد از جراحی بینی. بنابراین شواهد برای «بعد از رینوپلاستی» غیرمستقیم است. کم‌خطر بودن آن باعث می‌شود بسیاری از متخصصان اگر بو چند هفته پس از برطرف شدن گرفتگی هنوز برنگشته باشد، آن را پیشنهاد کنند؛ ولی پیش از شروع، با جراح هماهنگ کنید و اسانس‌ها را تا زمانی که جراح اجازه نداده داخل بینی نبرید.

داروها فرق دارند. در همان بیانیهٔ اجماع دربارهٔ افت بوی پس از عفونت، نقش تشخیصی استروئید خوراکی بحث شد، برخی اعضا طرفدار قطرهٔ ویتامین A بودند، هیچ‌کدام آنتی‌بیوتیک مینوسیکلین را توصیه نکردند و باقی گزینه‌ها نیازمند پژوهش بیشتر ماندند. شروع هر دارو برای بو، از جمله استروئید، تصمیم پزشک است، نه خودتان.

چهار شیشهٔ کوچک ساده با رنگ‌های متفاوت ملایم روی یک سینی کنار هم، همراه یک ساعت شنی، برای نشان دادن آموزش بویایی روزانه

ایمنی در روزهایی که بو ندارید

کسی که بو را موقتاً از دست داده خطرهایی را نمی‌فهمد که معمولاً بو هشدار می‌دهد. این چند کار ساده را بدون نگرانی انجام دهید:

  • بوی گاز را نمی‌توانید حس کنید؛ دقت کنید شعلهٔ اجاق خاموش نماند و در صورت امکان آشکارساز گاز و دود نصب کنید.
  • به تاریخ تولید و انقضای غذا نگاه کنید، چون برای تشخیص غذای فاسد به بو تکیه می‌کردید.
  • اگر بچه یا همراه دارید، از او بخواهید در صورت حس بوی سوختگی یا گاز به شما بگوید.
  • هنگام استفاده از مواد شوینده یا ضدعفونی‌کنندهٔ قوی از تهویهٔ کافی استفاده کنید.

چه زمانی باید با جراح تماس بگیرید؟

  • اگر بعد از رفع گرفتگی و تورم اصلی، بو برنگشته یا حتی بدتر شده است. «قاعدهٔ سرانگشتی» این مقاله، نه عدد استاندارد، این است که اگر چند هفته بعد از برداشتن اسپلینت و باز شدن مسیر تنفس هیچ نشانه‌ای از بازگشت بو نمی‌بینید، موضوع را در ویزیت بعدی صریح مطرح کنید و منتظر ماه‌ها نمانید.
  • اگر همراه کاهش بو، ترشح آبکی و شفاف از بینی دارید که با خم شدن یا فشار بیشتر می‌شود، یا سردرد شدید، تب یا سفتی گردن دارید، فوراً با جراح یا اورژانس تماس بگیرید. این علائم نادرند ولی نشت مایع مغزی‌نخاعی یا عفونت را باید کنار گذاشت؛ بیشتر در مقالهٔ ترشح بینی بعد از رینوپلاستی آمده است.
  • اگر بو «عوض» شده است، یعنی بوی بد یا سوخته می‌دهد که وجود ندارد، به پزشک بگویید؛ تغییر کیفی بو با کمبود ساده فرق دارد و ارزیابی جداگانه می‌خواهد.
  • اگر فقط یک سمت بینی بو نمی‌دهد و همان سمت هم گرفته است، ممکن است مسئلهٔ مکانیکی مثل لخته یا چسبندگی باشد که جراح باید ببیند.
دستی انتزاعی که گوشی تلفن ساده را نگه داشته و در کنارش یک تقویم ملایم با چند روز علامت‌گذاری‌شده، برای نشان دادن زمان تماس با پزشک

پیش از عمل چه بپرسید؟

سؤال‌های زیر در ویزیت مشاورهٔ قبل از عمل مفید است:

  • آیا بویایی من پیش از عمل سالم است؟ Allis و Leopold در مرور خود برای جراح صورت توصیه می‌کنند پیش از جراحی وضعیت پایهٔ بویایی بیمار ثبت شود تا بعد بتوان تغییر را سنجید.
  • آیا در عمل من به تیغه یا شاخک‌ها دست می‌زنند؟ این بخش را در مقالهٔ سپتورینوپلاستی بخوانید.
  • از چه نوع اسپلینت یا تامپونی استفاده می‌شود و چه زمانی برداشته می‌شود؟
  • اگر بویایی‌ام بعد از چند هفته برنگشت، چه برنامهٔ پیگیری دارید؟

اگر برای جراحی بینی به مشاوره نیاز دارید، صفحهٔ رینوپلاستی و سپتوپلاستی توضیح می‌دهد کدام روش برای چه مشکلی است و از صفحهٔ رزرو نوبت می‌توانید ویزیت مشاوره با پزشکان سه رخ را هماهنگ کنید.

منابع

  • Favreau A و همکاران — Olfactory Sequelae of Nasal Surgeries: A Systematic Review with Meta-Analysis، J Otolaryngol Head Neck Surg 2026
  • Pfaff MJ و همکاران — The Effect of Functional Nasal Surgery on Olfactory Function، Plast Reconstr Surg 2021
  • Sousa FA و همکاران — Septorhinoplasty and the Late Impact on Olfactory Function، Facial Plast Surg 2023
  • Kokubo LCP و همکاران — Effects of septorhinoplasty on smell perception، Eur Arch Otorhinolaryngol 2019
  • Grabosky A و همکاران — Change in olfactory function after septoplasty، Rhinology 2021
  • Fiser A — Changes of olfaction due to aesthetic and functional nose surgery، Acta Otorhinolaryngol Belg 1990
  • Caglar O و همکاران — Effects of Different Types of Nasal Packing on Odor Function، Ear Nose Throat J 2019
  • Alansari LS و همکاران — Timing of Nasal Splint Removal After Septoplasty، Cureus 2026
  • Besser G و همکاران — Reversible obstruction of the olfactory cleft، Int Forum Allergy Rhinol 2020
  • Wei Y و همکاران — Limited Airflow in Olfactory Cleft and Impaired Olfactory Function، Am J Rhinol Allergy 2025
  • Hummel T و همکاران — Effects of olfactory training in patients with olfactory loss، Laryngoscope 2009
  • Pekala K و همکاران — Efficacy of olfactory training، Int Forum Allergy Rhinol 2016
  • Kattar N و همکاران — Olfactory Training for Postviral Olfactory Dysfunction، Otolaryngol Head Neck Surg 2021
  • Addison AB و همکاران — Clinical Olfactory Working Group consensus statement، J Allergy Clin Immunol 2021
  • Allis TJ، Leopold DA — Smell and taste disorders، Facial Plast Surg Clin North Am 2012
  • StatPearls — Rhinoplasty (NCBI Bookshelf)
  • NHS — Nose reshaping (rhinoplasty)

سوالات پرتکرار

آیا بعد از عمل بینی حس بویایی از بین می‌رود؟

معمولاً فقط کاهش می‌یابد و موقتی است. تورم مخاط، لخته، پوسته و اسپلینت داخلی مسیر بو را در شکاف بویایی تنگ می‌کنند و با بهبود، بو در بیشتر بیماران برمی‌گردد. از دست رفتن ماندگار ممکن است ولی در شواهد فعلی نادر است.

چرا بعد از عمل بینی طعم غذا عوض شده است؟

زبان فقط چند مزهٔ پایه را حس می‌کند و بیشتر طعم غذا از بو می‌آید. وقتی شکاف بویایی با تورم یا پوسته تنگ شود، غذا بی‌مزه به نظر می‌رسد، حتی اگر چشایی زبان سالم باشد.

بویایی بعد از عمل بینی چند هفته طول می‌کشد تا برگردد؟

عدد واحدی وجود ندارد. در مطالعه‌ها معمولاً یک کاهش گذرای اولیه دیده می‌شود و سپس با کم شدن تورم و برداشتن اسپلینت بو طی هفته‌ها تا چند ماه برمی‌گردد یا حتی بهتر می‌شود.

آیا کاهش بویایی بعد از جراحی بینی دائمی می‌شود؟

در یک متاآنالیز ۲۰۲۶ کاهش بوی ناشی از جراحی در ۲٫۷٪ موارد گزارش شد، ولی ماندگاری آن در چکیده تفکیک نشده بود. موارد بی‌بویایی دائمی گزارش شده‌اند اما نادرند و هیچ جراحی نمی‌تواند خطر را صفر وعده دهد.

آیا آموزش بویایی بعد از عمل بینی جواب می‌دهد؟

آموزش بویایی (بو کردن منظم چند اسانس مثل رز، اکالیپتوس، لیمو و میخک) در افت بوی پس از عفونت ویروسی شواهد مثبت دارد، ولی مطالعهٔ اختصاصی بعد از رینوپلاستی کم است. قبل از شروع با جراح هماهنگ کنید.

کدام علامت همراه کاهش بو فوری است؟

ترشح آبکی و شفاف از بینی که با خم شدن زیاد می‌شود، سردرد شدید، تب یا سفتی گردن. این علائم نادرند ولی نشت مایع مغزی‌نخاعی یا عفونت باید کنار گذاشته شود و باید فوراً با جراح یا اورژانس تماس گرفت.

خدمات مرتبط

رینوپلاستی (جراحی زیبایی بینی)

تناسب چهره با ظرافت تمام

جراحی سپتوپلاستی

تنفس راحت، خواب آرام

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفر باشید.

دیدگاه خود را بنویسید

دیدگاه شما پس از تأیید همکاران ما منتشر می‌شود. ایمیل شما هرگز نمایش داده نمی‌شود.

مقالات مرتبط

دلایل ترشحات بینی بعد از عمل: طبیعی یا نشانه‌ی هشدار؟

ترشح صورتی‌کمرنگ در روزهای اول طبیعی است. این مقاله چهار نوع ترشح را از هم جدا می‌کند، زمان‌بندی واقعی بهبودی را می‌دهد، و توضیح می‌دهد چه الگویی نیاز به تماس فوری با جراح دارد.

ادامه مطلب

مصرف قرص چاقی بعد از عمل بینی: ضرر دارد؟

کاهش موقت اشتها بعد از رینوپلاستی طبیعی است و معمولاً خودش برطرف می‌شود. این مقاله توضیح می‌دهد قرص‌های محرک اشتها معمولاً چه هستند، چرا دقیقاً در دوران نقاهت مناسب نیستند، و چه زمانی افت وزن واقعاً نیاز به بررسی دارد.

ادامه مطلب

ورم و کبودی دور چشم بعد از عمل بینی: چرا و تا کِی؟

تورم و کبودی دور چشم به‌خاطر ساختار بافت آن ناحیه است، نه محل جراحی. این مقاله علت واقعی، جدول زمانی رنگ کبودی، و اینکه چه الگویی غیرطبیعی است را با منبع علمی توضیح می‌دهد.

ادامه مطلب

دست زدن به بینی بعد از عمل: از کِی مجاز است و چرا باید صبر کرد؟

چرا لمس یا فرو کردن انگشت در بینی بعد از عمل خطرناک است، اسپلینت بیرونی و داخلی چه زمانی برداشته می‌شود، و چسب‌زدن واقعاً چقدر اثر دارد.

ادامه مطلب

دوران نقاهت رینوپلاستی: راهنمای هفته‌به‌هفته تا نتیجه نهایی

چرا بهبودی پله‌ای است، خون‌ریزی طبیعی در برابر غیرطبیعی، داروها و تغذیه، چسب‌زدن و ماساژ، بی‌حسی نوک بینی و خط زمانی تورم — با ارجاع به منابع علمی معتبر از ساعت‌های اول تا ماه دوازدهم.

ادامه مطلب

برداشتن اسپلینت و چسب: چه انتظاری داشته باشید

اسپلینت خارجی معمولاً ۷ تا ۱۰ روز و اسپلینت داخلی ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از عمل برداشته می‌شود. برداشتن چند دقیقه طول می‌کشد، و چسب‌زدن بعد از آن ۳ تا ۶ هفته برای کنترل تورم ادامه دارد.

ادامه مطلب
سه رخ

سه رخ

جراحی زیبایی بینی، پلک و گوش در تهران

سه رخ — هماهنگی مشاوره و نوبت جراحی بینی، سینوس و جراحی‌های زیبایی با پزشکان متخصص و دارای مجوز، با بالاترین استانداردهای ایمنی.

پزشکان ما

  • دکتر سید ابوالقاسم هاشمی
  • دکتر لعیا یوسفیان

دسترسی سریع

  • خانه
  • پزشکان
  • خدمات
  • درباره ما
  • نمونه کارها
  • مقالات
  • رزرو نوبت
  • پیگیری نوبت
  • مراقبت بعد از عمل
  • تماس با ما

خدمات پرطرفدار

  • رینوپلاستی
  • جراحی سپتوپلاستی
  • بلفاروپلاستی

اطلاعات تماس

  • ۰۲۱۲۲۵۸۱۰۰۰
  • تهران، خیابان دکتر شریعتی، روبروی ایستگاه متروی قلهک، ساختمان آ. اس. پ، پلاک ۱۵۲۱، طبقه ۳
  • شنبه تا چهارشنبه، ۱۰ صبح تا ۸ شب

موقعیت مطب دکتر هاشمی روی نقشه

تهران، خیابان دکتر شریعتی، روبروی ایستگاه متروی قلهک، ساختمان آ. اس. پ، پلاک ۱۵۲۱، طبقه ۳

© 2026 سه رخ. تمامی حقوق محفوظ است.

پنل مدیریت
حریم خصوصیشرایط استفادهسلب مسئولیت پزشکی
گفتگو در واتساپتماس تلفنی